ไฟไหม้แบตเตอรี่ลิเธียมไอออนดับยาก เพราะแบตเตอรี่สร้างความร้อน ก๊าซเชื้อเพลิง และในหลายเคมีสร้างออกซิเจนบางส่วนได้เอง น้ำช่วยลดอุณหภูมิได้ แต่แทบไม่สามารถหยุดปฏิกิริยาได้อย่างรวดเร็ว ผ้าคลุมกันไฟรถ EV Hi-PROTEC เข้ามาจัดการส่วนที่ควบคุมได้ในช่วงนาทีแรก คือตัดอากาศจากเปลวไฟภายนอก กักความร้อนและควันไว้ใต้แผ่นซิลิกาที่ทนได้ถึง 1,100°C และจำกัดเหตุไว้ที่รถคันเดียว จนกว่าหน่วยดับเพลิงจะเข้ารับช่วง

กลไกการเกิด Thermal Runaway

Thermal Runaway คือปฏิกิริยาคายความร้อนแบบลูกโซ่ที่เร่งตัวเองภายในเซลล์ เมื่อความร้อนที่เกิดขึ้นมากกว่าความร้อนที่ระบายออกได้ แต่ละขั้นจะกระตุ้นขั้นถัดไป และเซลล์ที่ล้มเหลวจะส่งความร้อนให้เซลล์ข้างเคียง ปฏิกิริยาจึงลุกลามไปทั้งชุดแบตเตอรี่

ชั้น SEI สลายตัว — ฟิล์มป้องกันบนขั้วแอโนด (Solid Electrolyte Interphase) โดยทั่วไปเริ่มสลายตัวที่อุณหภูมิสูงกว่าประมาณ 90°C ปล่อยความร้อนและก๊าซ เช่น CO₂ CO และไฮโดรคาร์บอน
แผ่นกั้น (Separator) เสียหาย — เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น แผ่นกั้นโพลิเมอร์จะอ่อนตัวและหดตัว หากฉีกขาด ขั้วแอโนดและแคโทดจะสัมผัสกัน เกิดลัดวงจรภายในที่ปลดปล่อยพลังงานสะสมออกมาเป็นความร้อน
แคโทดสลายตัวและปล่อยออกซิเจน — ที่อุณหภูมิสูงขึ้นอีก แคโทดชนิด layered oxide จะสลายตัวและปล่อยออกซิเจนภายในเซลล์
อิเล็กโทรไลต์ลุกไหม้ — ออกซิเจนนั้นทำปฏิกิริยารุนแรงกับอิเล็กโทรไลต์คาร์บอเนตที่ติดไฟได้ เปลือกเซลล์ระบายแรงดันหรือแตก พ่นก๊าซร้อนที่ติดไฟได้และเป็นพิษ ซึ่งลุกไหม้เมื่อสัมผัสอากาศ

มีผลสำคัญ 2 ประการต่อผู้ระงับเหตุ ประการแรก เซลล์ผลิตออกซิเจนได้เองบางส่วน จึงไม่มีวิธีจากภายนอกใดหยุดปฏิกิริยาได้ทั้งหมดเมื่อเริ่มขึ้นแล้ว ประการที่สอง ก๊าซที่ระบายออกมาติดไฟได้และเป็นพิษ การควบคุมทิศทางของก๊าซจึงสำคัญไม่น้อยกว่าเปลวไฟที่มองเห็น

ทำไมน้ำอย่างเดียวไม่เพียงพอ

น้ำยังคงเป็นสารดับเพลิงหลักของหน่วยดับเพลิง และผลทดสอบเต็มรูปแบบของ UL พบว่าน้ำรับมือเหตุ EV ได้เป็นส่วนใหญ่ ปัญหาคือการส่งน้ำไปถึงจุดที่สำคัญได้ทันเวลา

แหล่งความร้อนถูกปิดผนึกไว้ — ชุดแบตเตอรี่อยู่ใต้พื้นรถในกล่องโลหะที่ออกแบบมากันน้ำ สายฉีดน้ำจึงระบายความร้อนได้แค่ตัวถังและห้องโดยสาร ไม่ถึงเซลล์
ไม่มีสารใดหยุด Thermal Runaway ได้เมื่อเริ่มแล้ว — ในการทดสอบของ UL ไม่มีเทคนิคระงับเพลิงใดหยุดปฏิกิริยาได้หลังจากเริ่มต้น
เสี่ยงต่อการลุกไหม้ซ้ำ — แบตเตอรี่ที่ดูเหมือนดับแล้วอาจลุกขึ้นอีกในหลายชั่วโมงต่อมา
ในอาคาร เวลาและการเข้าถึงมีจำกัด — ในลานจอดรถใต้ดิน หน่วยดับเพลิงอาจใช้เวลาหลายนาทีกว่าจะมาถึงและพร้อมปฏิบัติงาน

ผ้าคลุมทำอะไรได้ และอะไรที่ทำไม่ได้

ผ้าคลุมกันไฟรถ EV ทำงานกับสามเหลี่ยมไฟจากภายนอก เมื่อคลุมรถทั้งคันและแนบสนิทกับพื้น จะทำหน้าที่ตัดอากาศจากเปลวไฟภายนอก กักความร้อนด้วยแผ่นซิลิกาที่ทนได้ถึง 1,100°C กักควัน และซื้อเวลาจนกว่าหน่วยดับเพลิงจะมาถึง

ข้อจำกัดที่ต้องเข้าใจชัดเจน: ผ้าคลุมไม่ได้หยุดปฏิกิริยาเคมี (เซลล์ผลิตออกซิเจนได้เอง), ก๊าซอาจสะสมใต้ผ้า (ห้ามยกหรือขยับผ้าหลังคลุมแล้ว เสี่ยงระเบิด), และผ้าคลุมเสริมการใช้น้ำ ไม่ได้ทดแทน

วิศวกรรมวัสดุของ Hi-PROTEC

วิศวกรฉนวนความร้อนของเซนโทรเทคกำหนดสเปก Hi-PROTEC จาก 4 คุณสมบัติ: ใยซิลิกาความบริสุทธิ์สูง (≥ 96%), เคลือบซิลิโคนเหลวทั้งสองด้าน, พฤติกรรมต่อไฟ Class B-s1, d0 ตาม EN 13501-1, และความต้านทานการตัดระดับ A ตาม EN ISO 13997 ผ้าคลุมทั้งผืนผ่านการทดสอบตาม DIN SPEC 91489:2024-11 และทดสอบโดย SGS (รายงานเลขที่ SDFTS25000559R01_EN) รวมถึงปลอดสาร PFAS

สเปก Hi-PROTEC โดยสรุป

สิ่งที่ต้องตรวจสอบ	Hi-PROTEC
มาตรฐานเฉพาะสำหรับ EV	เป็นไปตาม DIN SPEC 91489:2024-11 ครบถ้วน
วัสดุและการทนความร้อน	ใยซิลิกาบริสุทธิ์ ≥ 96% เคลือบซิลิโคนเหลวทั้งสองด้าน ทนอุณหภูมิใช้งานสูงสุด 1,100°C
คลาสพฤติกรรมต่อไฟ	Class B-s1, d0 (EN 13501-1) ติดไฟยาก ควันน้อย ไม่มีหยดไฟ
ความต้านทานการตัด	ระดับ A ตามมาตรฐาน EN ISO 13997
ขนาดและการใช้งาน	6 × 8 เมตร (น้ำหนักสุทธิ 28 กก.) สายรัดมุมเสริมแรง 4 จุด (FMVSS 302) พร้อมห่วงดึงสีแดง
การจัดเก็บ	กล่องสีเหลืองมองเห็นชัด มาตรฐาน IP65 (IPX5 กันน้ำฉีด, IP6X กันฝุ่น 100%)
อายุการจัดเก็บ	สูงสุด 20 ปี เมื่อดูแลรักษาอย่างถูกต้อง
ความปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อม	ปลอดสาร PFAS

บรรจุผ้าคลุมเข้าในแผนฉุกเฉิน

ตำแหน่งติดตั้ง — ติดตั้งกล่อง IP65 ในพื้นที่ที่รถ EV จอด ชาร์จ หรือเข้าซ่อม วางให้มองเห็นชัดและไม่มีสิ่งกีดขวาง วางแผนเส้นทางเข้าถึงให้ผู้ระงับเหตุเข้าหารถจากทางเหนือลม

ขั้นตอนการใช้งาน (เจ้าหน้าที่ผ่านการอบรม 2 คน)

แจ้งเหตุและโทรเรียกหน่วยดับเพลิงก่อนเสมอ
เจ้าหน้าที่ 2 คนสวมอุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสม จับสายรัดมุมผ้าและเข้าหารถพร้อมกัน
ดึงผ้าคลุมรถทั้งคัน และให้ขอบผ้าแนบสนิทกับพื้น
ถอยออก กันคนออกจากพื้นที่ และห้ามยกหรือขยับผ้า เพราะอาจมีก๊าซสะสมอยู่ใต้ผ้า
เฝ้าระวังควัน เสียง หรือความร้อนต่อเนื่อง จนกว่าหน่วยดับเพลิงจะรับการบัญชาการ และสรุปสถานการณ์ให้ทราบเมื่อมาถึง

หากจัดเก็บอย่างถูกต้อง Hi-PROTEC มีอายุการจัดเก็บได้ถึง 20 ปี

นัดสาธิตเชิงเทคนิค หรือขอรายงานผลทดสอบ SGS ได้ที่ บริษัท เซนโทรเทค จำกัด · โทร. 081 899 1799, 036 222 822 · kittipat.centrotec@gmail.com

เจาะลึกการทำงานของผ้าคลุมกันไฟรถ EV (Hi-PROTEC) ควบคุม Thermal Runaway ตั้งแต่นาทีแรก