ยกระดับแผนระงับเหตุฉุกเฉิน (ERP) ในโรงงาน: การจัดการความเสี่ยงจากแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนและ Thermal Runaway

ปัจจุบันแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนเป็นแหล่งพลังงานของรถยก AGV รถ EV ของบริษัท และจุดชาร์จภายในโรงงานจำนวนมาก แต่แผนระงับเหตุฉุกเฉิน (ERP) ส่วนใหญ่ยังเขียนไว้สำหรับเพลิงไหม้แบบดั้งเดิม คู่มือนี้แนะนำวิธีปิดช่องว่างนั้นใน 3 ขั้นตอน คือ ประเมินอันตราย เขียน SOP การตอบโต้เหตุ จากนั้นกำหนดตำแหน่ง ตรวจสอบ และฝึกอบรม พร้อมแนวทางบรรจุผ้าคลุม Hi-PROTEC เข้าในแผน ให้สนับสนุนระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัยตาม ISO 45001

ความเสี่ยงจากแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนในโรงงาน

เซลล์ลิเธียมไอออนอาจเกิดภาวะ Thermal Runaway เมื่อเสียหาย ชาร์จเกิน หรือร้อนเกิน ซึ่งเป็นปฏิกิริยาลูกโซ่ที่สร้างความร้อนสูงต่อเนื่อง ปล่อยก๊าซที่ติดไฟได้และเป็นพิษ และถังดับเพลิงแบบน้ำทั่วไประงับได้ไม่ทันที

แหล่งความเสี่ยง	ตำแหน่งที่พบบ่อย	การใช้ Hi-PROTEC
รถ EV ของบริษัทและพนักงาน	ลานจอด จุดชาร์จ ที่จอดผู้มาติดต่อ	การใช้งานหลัก ขนาด 6 × 8 ม. คลุมรถได้ทั้งคัน
รถยกและรถลากไฟฟ้า	ห้องชาร์จ ทางเดินคลังสินค้า ลานขนถ่าย	คลุมตัวรถ กักความร้อนและควัน
AGV และหุ่นยนต์เคลื่อนที่	สายการผลิต แท่นชาร์จ	คลุมตัวเครื่องในพื้นที่เปิด กั้นความร้อนจากอุปกรณ์ข้างเคียง
คลังแบตเตอรี่และแบตเตอรี่สำรอง	คลังพัสดุ โรงซ่อมบำรุง	เป็นส่วนหนึ่งของชุดอุปกรณ์ระงับเหตุ ประเมินความเหมาะสมเป็นกรณีไป
ระบบกักเก็บพลังงาน (ESS)	ห้องแบตเตอรี่ ตู้คอนเทนเนอร์	ใช้มาตรการเฉพาะตามผู้ผลิต ESS และวิศวกรป้องกันอัคคีภัย

เชื่อมโยง ERP กับ ISO 45001

ISO 45001 ข้อ 8.2 กำหนดให้องค์กรมีกระบวนการเตรียมความพร้อมและตอบโต้ภาวะฉุกเฉินที่ระบุไว้จากการชี้บ่งอันตราย (ข้อ 6.1.2) ครอบคลุมแผนตอบโต้ การฝึกอบรม การทดสอบและซ้อมเป็นระยะ การประเมินผลหลังการซ้อมและเหตุจริง การสื่อสารกับผู้ปฏิบัติงานและบุคคลภายนอก และการเก็บเอกสารหลักฐาน

ข้อกำหนด ISO 45001	สิ่งที่ ERP ต้องมี	บทบาทของ Hi-PROTEC
6.1.2 การชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยง	ระบุเพลิงไหม้แบตเตอรี่เป็นสถานการณ์ฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นในแต่ละพื้นที่	กำหนดมาตรการควบคุมที่ต้องจัดให้มี
8.1.2 การขจัดอันตรายและลดความเสี่ยง	เลือกมาตรการตามลำดับชั้นการควบคุม	มาตรการเชิงวิศวกรรม (อุปกรณ์จำกัดเพลิง) ควบคู่กับมาตรการป้องกัน
8.2 การเตรียมความพร้อมและตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน	แผนตอบโต้ อุปกรณ์ การซ้อม และการทบทวน	อุปกรณ์หลักที่ระบุใน SOP
7.2 ความสามารถ	ผู้ระงับเหตุที่ผ่านการอบรม	การฝึกใช้งานแบบ 2 คน และการอบรมทบทวน
7.4 การสื่อสาร	แจ้งผู้ปฏิบัติงาน ผู้รับเหมา และหน่วยดับเพลิง	ป้ายสัญลักษณ์ การชี้แจง ข้อมูลส่งมอบเหตุ
9.1 การเฝ้าติดตามและวัดผล	ตรวจอุปกรณ์และบันทึกการซ้อม	บันทึกการตรวจและบันทึกการซ้อม
10.2 อุบัติการณ์และการแก้ไข	ทบทวนบทเรียนหลังการซ้อมหรือเหตุจริง	ทบทวนหลังใช้งาน และประเมินหรือเปลี่ยนผ้าคลุม

ผ้าคลุมเป็นส่วนสนับสนุนการปฏิบัติตามมาตรฐาน แต่ไม่ได้ทำให้สอดคล้องโดยลำพัง ความสอดคล้องมาจากระบบรอบตัวอุปกรณ์ ได้แก่ การประเมิน ขั้นตอนปฏิบัติ ความสามารถของบุคลากร และหลักฐานการบันทึก

ขั้นที่ 1: ชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยง

เพิ่มสถานการณ์เพลิงไหม้จากแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนลงในทะเบียนความเสี่ยงของทุกพื้นที่ในตารางข้างต้น โดยบันทึก: ตำแหน่งและปริมาณ (จำนวนรถ รถยก หรือแบตเตอรี่ ระยะห่างจากผู้คน สินค้า และทางออก), สาเหตุ (ความเสียหายเชิงกล ความผิดปกติขณะชาร์จ ความร้อนเกิน หรือเครื่องชาร์จและแบตเตอรี่ที่ไม่ได้มาตรฐาน), ผลกระทบ (ความร้อนแผ่รังสีถึงรถข้างเคียงและชั้นวางสินค้า ควันในอาคารปิด การสะสมของก๊าซติดไฟ และการลุกไหม้ซ้ำหลังดูเหมือนดับแล้ว), มาตรการที่มีอยู่ (ระบบตรวจจับเพลิง สปริงเกลอร์ หัวรับน้ำดับเพลิง ระยะห่าง และกฎการใช้พื้นที่ชาร์จ) และมาตรการเพิ่มเติม (เริ่มจากการป้องกัน ตามด้วยอุปกรณ์ระงับเหตุ เช่น Hi-PROTEC และการฝึกอบรม) ประเมินความเสี่ยงซ้ำหลังเพิ่มมาตรการ และเก็บบันทึกไว้เป็นเอกสารหลักฐาน

ขั้นที่ 2: SOP การตอบโต้เหตุ

บทบาท	หน้าที่
ผู้พบเหตุคนแรก	แจ้งเหตุ เรียกทีมฉุกเฉินภายใน และโทรเรียกหน่วยดับเพลิง
ทีมระงับเหตุ (2 คน)	นำผ้าคลุม Hi-PROTEC ลงบนรถ
ผู้บัญชาการเหตุการณ์	ควบคุมพื้นที่ ตัดสินใจอพยพ และสรุปสถานการณ์ให้หน่วยดับเพลิง
รปภ. / ประชาสัมพันธ์	นำทางหน่วยดับเพลิง ควบคุมการจราจรและการเข้าออกพื้นที่

1. ตรวจพบและแจ้งเหตุ — เมื่อพบควัน เสียงฟู่ หรือการพ่นก๊าซจากแบตเตอรี่ ให้แจ้งเหตุและโทรเรียกหน่วยดับเพลิงทันที ก่อนเริ่มระงับเหตุใดๆ
2. แยกพื้นที่ — หากปลอดภัย ให้ตัดไฟฟ้าระบบชาร์จในบริเวณนั้น และให้ผู้คนออกห่างไปทางเหนือลม
3. ประเมินสถานการณ์ — ผู้บัญชาการเหตุการณ์ตัดสินว่าใช้ผ้าคลุมได้อย่างปลอดภัยหรือไม่ หากไฟลุกลามมากแล้ว ให้อพยพและรอหน่วยดับเพลิง
4. ใช้ผ้าคลุม — ทีม 2 คน สวมอุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะกับความร้อนและควัน ดึง Hi-PROTEC ออกจากกล่อง จับสายรัดมุม เข้าหาจากทางเหนือลม และคลุมรถทั้งคันให้ขอบผ้าแนบพื้น
5. กันพื้นที่ — เมื่อคลุมแล้วห้ามยกหรือขยับผ้า เพราะก๊าซติดไฟอาจสะสมใต้ผ้าและเสี่ยงต่อการระเบิด โดยเฉพาะในอาคาร ให้กั้นเขตปลอดภัย
6. เฝ้าระวังและส่งมอบเหตุ — เฝ้าระวังควัน เสียง หรือความร้อน จนกว่าหน่วยดับเพลิงจะรับการบัญชาการ และให้ข้อมูล ได้แก่ ชนิดแบตเตอรี่ เวลาเกิดเหตุ และสิ่งที่ดำเนินการไปแล้ว
7. หลังเหตุการณ์ — ถือว่ารถยังเสี่ยงต่อการลุกไหม้ซ้ำ และแยกกักตามคำแนะนำของหน่วยดับเพลิง บันทึกเหตุการณ์ ทบทวน SOP และให้เซนโทรเทคประเมินหรือเปลี่ยนผ้าคลุมที่ใช้แล้ว

ขั้นที่ 3: ตำแหน่งติดตั้ง การตรวจสอบ และการฝึกอบรม

ตำแหน่งติดตั้ง — ติดตั้งกล่องในหรือข้างพื้นที่ที่อยู่ในทะเบียนความเสี่ยง เช่น จุดชาร์จ ห้องชาร์จรถยก และแท่นชาร์จ AGV ไม่มีสิ่งกีดขวาง มองเห็นชัด และติดป้ายสัญลักษณ์ วางแผนเส้นทางเข้าถึงจากทางเหนือลม

การตรวจสอบ (รวมไว้ในโปรแกรมตรวจอุปกรณ์ดับเพลิง): กล่องอยู่ในตำแหน่ง ไม่มีสิ่งกีดขวาง ป้ายมองเห็นชัด / กล่องปิดสนิทและไม่เสียหาย (ซีล IP65 อยู่ในสภาพดี) / ห่วงดึงและสายรัดมองเห็นและหยิบได้สะดวก / บันทึกวันที่ตรวจและชื่อผู้ตรวจ

การฝึกอบรมและการซ้อม — ฝึกผู้ระงับเหตุที่ได้รับมอบหมายทุกคนในเทคนิคการเข้าหาและการคลุมแบบ 2 คน รวมสถานการณ์แบตเตอรี่ลิเธียมไว้ในแผนซ้อมดับเพลิงประจำปี และชี้แจงผู้รับเหมา พนักงานขับรถ และผู้มาติดต่อที่ใช้จุดชาร์จให้ทราบวิธีแจ้งเหตุ

เช็กลิสต์หลักฐานสำหรับการตรวจประเมิน

หลักฐาน	ข้อกำหนด ISO 45001	จัดเก็บที่
รายการเพลิงไหม้แบตเตอรี่ในทะเบียนความเสี่ยง แยกตามพื้นที่	6.1.2	เอกสารประเมินความเสี่ยง
มาตรการที่เลือกและเหตุผล	8.1.2	เอกสารประเมินความเสี่ยง / แผนควบคุม
SOP ที่ระบุบทบาทหน้าที่	8.2	คู่มือ ERP
สเปกอุปกรณ์และรายงานผลทดสอบ (SGS SDFTS25000559R01_EN, DIN SPEC 91489)	8.2 / 9.1	แฟ้มอุปกรณ์
บันทึกการอบรมผู้ระงับเหตุ	7.2	ทะเบียนการฝึกอบรม
บันทึกการซ้อม พร้อมผลประเมินและการแก้ไข	8.2 / 10.2	บันทึกการซ้อม
บันทึกการตรวจอุปกรณ์	9.1	บันทึกอุปกรณ์ดับเพลิง
การสื่อสารกับผู้รับเหมาและหน่วยดับเพลิง	7.4 / 8.2	บันทึกการชี้แจง ผังพื้นที่

ต้องการความช่วยเหลือในการบรรจุเข้าแผน ERP? บริษัท เซนโทรเทค จำกัด พร้อมสำรวจพื้นที่ สาธิตการใช้งานจริงให้ทีมระงับเหตุ และส่งรายงานผลทดสอบ SGS สำหรับแฟ้มอุปกรณ์ของคุณ โทร. 081 899 1799, 036 222 822